Golubačka tvrđava

Golubačka tvrđava je jedno od najlepših i najočuvanijih srednjovekovnih arheoloških nalazišta. Smeštena na strmim liticama desne strane Dunava na samom ulasku u Đerdapsku klisuru. Nalazi se nizvodno od današnjeg Golupca, oko 4 km ka istoku. Izgradili su ga Ugari u XIV veku kao svoje pogranično utvrđenje.

Prvi pomen ovog utvrđenja je iz vremena nakon smrti kralja Dragutina. Knez Lazar je pokušavao da osvoji tvrđavu, ali bezuspešno. Golubac je u srpskim rukama bio u vreme despota Stefana Lazarevića, kome je po ugovoru tom prilikom pripao i Beograd. Nakon njegove smrti, Turci preotimaju utvrđenje. U kratkom periodu za vreme despota Đurađa Brankovića, Golubac je bio u srpskim rukama, a konačan pad u turske ruke dogodio se 1458. godine. Prva arheološka istraživanja su pokrenuta u drugoj polovini XX veka. Paralelno sa arheološkim istraživanjima odvijali su se i konzervatorski radovi. Iako arheološka istraživanja nisu u potpunosti završena, postoje planovi da se u budućnosti privedu kraju, i da se u okviru projekta obnove tvrđave otvori muzej.

Golubac se sastoji iz dva dela: unutrašnjeg i spoljašnjeg utvrđenja. U okviru unutrašnjeg utvrđenja izdvaja se viši i niži deo. Viši deo su činili citadela i tri kule. U okviru citadele, na najvišoj tački, nalazila se glavna, donžon kula, poslednje uporište odbrane. Osim donžon kule u citadeli se nalazila žitnica i cisterna. Od višeg dela ka nižem delu spuštaju se bedemi. U okviru nižeg dela, na obali Dunava, nalaze se ostaci monumentalne palate koja je izgrađena početkom XV veka. Pored palate je izgrađena kula čevtvorougaone osnove. Spoljašnji deo utvrđenja bio je prva linija odbrane. Kule koje su se nalazile na njemu su u turskom periodu prilagođene artiljerijskoj borbi tako što im je sa spoljašnje strane dozidana zidna masa polukružnog oblika. Ukupno devet strateški raspoređenih kula na spoljašnjem i unutrašnjem bedemu činilo je sistem odbrane. Dodatna linija odbrane ispred kapije bio je rov ispunjen vodom preko koga se prelazilo uz pomoć pokretnog drvenog mosta. U priobalnom delu se nalazilo pristanište, uz koje je dograđena topovska kula koja je štitila pristup.

Tokom prošlog veka deo nalazišta je potopljen nakon izgradnje hidroelektrane, a deo uništen gradnjom magistralnog puta. Poslednjih godina prepoznat je turistički potencijal ovog arheološkog nalazišta, magistalni put je izmešten i u planu je ispunjavanje tvrđave kulturno – turističkim sadržajima.

Literatura:
Đidić, P., Tvrđave i ostaci utvrđenih gradova, Publikacija 2, Golubac, Beograd 2008.

 

Autor: Milica Rajičić

4 Replies to “Golubačka tvrđava”

  1. Dosadan tekst. Prepisan iz neke knjige iz 2008.
    Ne spominje se da se tvrđava renovira, a kamoli koji su novi sadržaji u njoj i oko nje.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *